ფსიქოლოგიურ-მეტაფორული გაშლა — „პერსონა და ნამდვილი მე“

ჩვენ ყველას გვაქვს სახე, რომელსაც სამყაროს ვაჩვენებთ. ეს ტყუილი არ არის. ფსიქოლოგიაში მას შეიძლება პერსონა ვუწოდოთ — სოციალური სახე, რომლითაც ურთიერთობებში, სამსახურში, ოჯახსა და საზოგადოებაში ვარსებობთ. პრობლემა პერსონის არსებობა კი არა, ის მომენტია, როდესაც იმდენად ვეჩვევით კონკრეტულ როლს, რომ ვეღარ ვხვდებით, სად მთავრდება ის და სად ვიწყებით ჩვენ.

ზოგი ყოველთვის ძლიერია. ზოგი ყოველთვის მხიარული. ზოგი ყველას მხსნელია. ზოგი იდეალური და მოწესრიგებული. ზოგიც იმდენად დამოუკიდებელია, რომ დახმარების მოთხოვნაც კი სისუსტედ ეჩვენება.

მაგრამ რა ხდება მაშინ, როდესაც მაყურებელი აღარ არის?

ვინ ხარ, როდესაც აღარავის სჭირდება შენგან კონკრეტული როლი?

შენს წინ ხუთი მეტაფორული ბარათია. წარმოიდგინე ხუთივე გამოსახულება და აირჩიე ის, რომელმაც ყველაზე სწრაფად მიიპყრო შენი ყურადღება. შეიძლება მოგეწონოს, შეიძლება უცნაურად მოგეჩვენოს, შეიძლება საერთოდ გაგაღიზიანოს. არჩევანს ზედმეტად ნუ გააანალიზებ.

ბარათი №1 — ადამიანი მძიმე ოქროს გვირგვინით

ბარათი №2 — მასხარა ცარიელ თეატრში

ბარათი №3 — ადამიანი, რომელსაც ხელში ფარი უჭირავს

ბარათი №4 — ქალი ან კაცი, რომელიც ათეულობით ჩანთას მარტო მიათრევს

ბარათი №5 — თეთრი ნიღაბი სარკის წინ

ახლა იპოვე შენი არჩეული ბარათი.

თუ აირჩიე №1 — ადამიანი მძიმე ოქროს გვირგვინით

შენი პერსონა შეიძლება იყოს „მე ძლიერი უნდა ვიყო.“

შესაძლოა ადამიანები შენში ხედავენ ადამიანს, რომელმაც იცის, რას აკეთებს. შენთან მოდიან რჩევისთვის, პრობლემის გადასაჭრელად, გადაწყვეტილების მისაღებად. რთულ სიტუაციაში სხვები იბნევიან, შენ კი თითქოს ავტომატურად იკრებ ძალას.

და ეს ნამდვილად შენი ძალის ნაწილია.

მაგრამ გვირგვინს ერთი თავისებურება აქვს — შორიდან ბრწყინავს, ახლოდან კი მძიმეა.

შესაძლოა დიდი ხნის განმავლობაში იმდენად კარგად ასრულებდი ძლიერი ადამიანის როლს, რომ გარშემომყოფებმა თანდათან დაიჯერეს: შენ დახმარება საერთოდ არ გჭირდება.

ყველას შეიძლება ჰქონდეს ცუდი დღე — შენ არა.

ყველას შეიძლება შეეშინდეს — შენ უნდა მოაგვარო.

სხვებს შეუძლიათ დაიღალონ — შენ როგორც ყოველთვის უნდა გაუძლო.

და ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ დროთა განმავლობაში შეიძლება ეს მოთხოვნა სხვებისგან კი აღარ მოდიოდეს. შენ თვითონ აგრძელებ საკუთარ თავთან იმავე წესით ცხოვრებას.

შეცდომის დაშვება განსაკუთრებით რთული ხდება, რადგან უბრალოდ შეცდომას კი არ უშვებ — თითქოს შენსავე იმიჯს უქმნი საფრთხეს.

შეიძლება ამიტომაც გიჭირდეს სიტყვები:

„არ ვიცი.“

„დამეხმარე.“

„მეშინია.“

„ვერ გავუმკლავდი.“

„დავიღალე.“

ეს სიტყვები თითქოს გვირგვინს გხდის.

მაგრამ შენი ნამდვილი „მე“ სწორედ აქ იმალება.

შენ არ გინდა ყოველთვის ძლიერი იყო. ზოგჯერ გინდა გვერდით იყოს ადამიანი, ვისთანაც პრობლემის მოგვარება არ დაგჭირდება. უბრალოდ შეგიძლია დაჯდე და თქვა: „დღეს აღარ შემიძლია.“

შენი მთავარი კითხვა არის:

„ვინ ვიქნები, თუ ერთხელ მაინც არ მომიწევს ყველასთვის ძლიერი ვიყო?“

შესაძლოა პასუხი თავიდან დისკომფორტს იწვევდეს.

რადგან თუ შენ აღარ ხარ ის, ვინც ყველას გადაარჩენს, მაშინ ვინ ხარ?

სწორედ ამის აღმოჩენას გთხოვს ეს ბარათი.

რას აჩვენებ სამყაროს: ძალას, კონტროლს, თავდაჯერებულობასა და კომპეტენტურობას.

რას მალავ: დაღლილობას, შიშს და სურვილს, რომ ზოგჯერ შენც მოგხედონ.

რისი გეშინია: თუ სისუსტეს აჩვენებ, ავტორიტეტს ან პატივისცემას დაკარგავ.

შენი ნამდვილი რესურსი: ძალა, რომელსაც საკუთარი დაუცველობის ატანაც შეუძლია.

ბარათის გზავნილი: „ნამდვილი ძალა გვირგვინის მუდმივად ტარება არ არის. ნამდვილი ძალაა იცოდე, რომ მისი მოხსნის შემდეგაც იგივე ადამიანი რჩები.“

თუ აირჩიე №2 — მასხარა ცარიელ თეატრში

შენი პერსონა შეიძლება იყოს „მე ყველას განწყობა უნდა გამოვასწორო.“

შესაძლოა ბუნებრივად მხიარული, კომუნიკაბელური ან იუმორით სავსე ადამიანი ხარ. რთულ სიტუაციაშიც შეგიძლია იხუმრო. დაძაბულ გარემოში ხშირად შენ ამბობ ფრაზას, რომელიც ყველას აცინებს.

ადამიანებს უყვართ შენთან ყოფნა.

მაგრამ არსებობს ერთი საინტერესო კითხვა:

რა ხდება მაშინ, როდესაც შენ აღარ გეცინება?

შესაძლოა იუმორი მხოლოდ შენი ხასიათი კი არა, დაცვის მექანიზმიც გახდა.

როდესაც საუბარი ძალიან ემოციური ხდება — ხუმრობ.

როდესაც გტკივა — ირონიას იყენებ.

როდესაც გაბრაზებული ხარ — სარკაზმი ჩნდება.

როდესაც ვიღაც გეკითხება, როგორ ხარ, პასუხობ: „როგორც ყოველთვის“, და საუბარი სხვა მიმართულებით გადაგაქვს.

ზოგჯერ ადამიანს ეშინია, რომ თუ თავისი ნამდვილი სიმძიმე აჩვენა, სხვებისთვის ზედმეტი გახდება.

ამიტომ ხდება სასიამოვნო.

მხიარული.

მსუბუქი.

მარტივი.

მაგრამ მასხარა ცარიელ თეატრში ერთ კითხვას სვამს:

„ვის ვაცინებ მაშინ, როდესაც დარბაზში აღარავინ ზის?“

თუ შენს იუმორს აუდიტორია აღარ სჭირდება, ეს შენი ნამდვილი ნაწილია.

მაგრამ თუ სიჩუმეში მოულოდნელად სულ სხვა ემოცია ჩნდება, შეიძლება სწორედ ის იყოს ნაწილი, რომელსაც დიდი ხანია სცენაზე არ უშვებ.

შენს ნამდვილი „მე“-ს შეიძლება უბრალოდ უფლება სჭირდებოდეს, რომ ყოველთვის საინტერესო არ იყოს.

შეიძლება მოწყენილი იყოს.

შეიძლება ჩუმად იყოს.

შეიძლება არაფერი ჰქონდეს სათქმელი.

და მაინც იყოს საყვარელი.

რას აჩვენებ სამყაროს: სიმსუბუქეს, იუმორს, ენერგიას და პოზიტიურობას.

რას მალავ: სევდას, მარტოობის განცდას ან ემოციურ გადაღლას.

რისი გეშინია: თუ „რთული“ გახდები, ადამიანები დისტანცირდებიან.

შენი ნამდვილი რესურსი: ემოციური სიღრმე, რომელიც იუმორთან ერთად შეიძლება არსებობდეს.

ბარათის გზავნილი: „ადამიანებს, რომლებსაც მხოლოდ შენი სიცილი უყვართ, შენი მხოლოდ ერთი ნაწილი იციან.“

თუ აირჩიე №3 — ადამიანი ფარით

შენი პერსონა შეიძლება იყოს „მე არავინ მჭირდება.“

შესაძლოა დამოუკიდებლობა შენი იდენტობის ერთ-ერთი მთავარი ნაწილია.

პრობლემა გაქვს? თავად მოაგვარებ.

გიჭირს? გადაიტან.

ვიღაც წავიდა? ცხოვრება გაგრძელდება.

დახმარება? თუ ძალიან აუცილებელი არ არის, არავის სთხოვ.

ეს მართლაც ძლიერი თვისებაა.

მაგრამ ზოგჯერ დამოუკიდებლობა თავისუფლებიდან კი არა, ძველი გამოცდილებიდან იბადება.

შესაძლოა ერთხელ ძალიან დაგჭირდა ვიღაც და არ აღმოჩნდა შენ გვერდით.

შესაძლოა დახმარება ითხოვე და იმედგაცრუება მიიღე.

შესაძლოა ვინმეს ენდე და შემდეგ ეს ნდობა შენს წინააღმდეგ გამოიყენეს.

ასეთ დროს ფსიქიკა ძალიან ჭკვიან გადაწყვეტილებას იღებს:

„კარგი. მაშინ აღარავინ დამჭირდება.“

ფარი იქმნება.

ის თავდაპირველად გიცავს.

შემდეგ კი შეიძლება ვეღარ შეამჩნიო, რომ საფრთხე დიდი ხანია აღარ არის, მაგრამ ფარი ისევ ხელში გიჭირავს.

და ფარს ორი მხარე აქვს.

ის არ უშვებს იმას, ვინც შეიძლება გატკინოს.

მაგრამ ზოგჯერ არც იმას უშვებს, ვინც შეიძლება მართლა დაგიახლოვდეს.

შესაძლოა ურთიერთობებში განსაკუთრებით რთული იყოს კონტროლის დათმობა. როცა ადამიანი ძალიან ახლოს მოდის, შეიძლება დისკომფორტი იგრძნო.

შენი მთავარი კითხვა არის:

„რისი მეშინია უფრო მეტად — რომ ადამიანი მიმატოვებს თუ რომ მართლა დამჭირდება?“

ეს ორი შიში ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავდება.

შესაძლოა შენი ნამდვილი „მე“ საერთოდ არ არის ცივი ან ზედმეტად დამოუკიდებელი.

შესაძლოა პირიქით — მას ძალიან ღრმა კავშირი შეუძლია.

უბრალოდ ძალიან ფრთხილად არჩევს, ვის მისცემს ფარის უკან შემოსვლის უფლებას.

რას აჩვენებ სამყაროს: დამოუკიდებლობას, სიმტკიცესა და თვითკმარობას.

რას მალავ: სიახლოვისა და მხარდაჭერის ძლიერ მოთხოვნილებას.

რისი გეშინია: დამოკიდებულების, იმედგაცრუებისა და კონტროლის დაკარგვის.

შენი ნამდვილი რესურსი: დამოუკიდებლობისა და ნდობის ერთდროულად შენარჩუნების უნარი.

ბარათის გზავნილი: „ფარი შეგიძლია გეჭიროს ისე, რომ კარი მაინც დატოვო მათთვის, ვინც იარაღით არ მოდის.“

თუ აირჩიე №4 — ადამიანი, რომელიც ათეულობით ჩანთას მარტო მიათრევს

შენი პერსონა შეიძლება იყოს „მე ყველასთვის საჭირო უნდა ვიყო.“

ეს ერთ-ერთი ყველაზე შეუმჩნეველი როლია.

შესაძლოა მზრუნველი ადამიანი ხარ. როცა ვიღაცას პრობლემა აქვს, ეხმარები. როცა ოჯახში რაღაც ხდება, პასუხისმგებლობას იღებ. როცა სამსახურში სხვამ ვერ მოასწრო, შენ ასრულებ.

და ბოლოს იმდენი ჩანთა გიგროვდება, რომ აღარც კი გახსოვს, რომელი იყო თავიდან შენი.

ამ პერსონის უკან ხშირად ერთი ღრმა რწმენა დგას:

„ჩემი ღირებულება იმაშია, რამდენად საჭირო ვარ სხვებისთვის.“

ამიტომ უარის თქმა რთულია.

არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ადამიანს აწყენინებ.

შეიძლება გაცილებით ღრმა კითხვა გაჩნდეს:

„თუ აღარ ვჭირდები, ისევ მნიშვნელოვანი ვიქნები?“

შესაძლოა ამიტომ იზიდავ ადამიანებს, რომლებსაც მუდმივად რაღაც სჭირდებათ.

რჩევა.

ფული.

დახმარება.

ემოციური მხარდაჭერა.

პრობლემის მოგვარება.

და თავიდან ეს ურთიერთობები შეიძლება ძალიან ახლობელი ჩანდეს, რადგან შენს საჭიროებას მუდმივად ადასტურებენ.

მაგრამ გარკვეული დროის შემდეგ ჩნდება წყენა:

„რატომ არავინ აკეთებს ჩემთვის იმას, რასაც მე ვაკეთებ მათთვის?“

ეს კითხვა ძალიან მნიშვნელოვანია.

შესაძლოა იმიტომ, რომ სხვები მიაჩვიე შენს შესაძლებლობას ყველაფერი საკუთარ თავზე აიღო.

შენი მთავარი კითხვა არის:

„ვინ ვიქნები, თუ აღარავის გადავარჩენ?“

და მეორე:

„ვინ დარჩება ჩემს გვერდით მაშინ, როდესაც მისთვის სასარგებლო აღარ ვარ?“

ამ კითხვებზე პასუხები შეიძლება ძალიან ბევრს გეუბნებოდეს შენს ურთიერთობებზე.

შენი ნამდვილი „მე“ შეიძლება ბევრად უფრო თავისუფალი იყოს, ვიდრე ის როლი, რომელსაც ყოველდღე ასრულებ.

რას აჩვენებ სამყაროს: მზრუნველობას, პასუხისმგებლობასა და საიმედოობას.

რას მალავ: სურვილს, რომ ერთხელ მაინც სხვამ აიღოს პასუხისმგებლობა შენზე.

რისი გეშინია: საჭიროების დაკარგვასთან ერთად სიყვარულის დაკარგვის.

შენი ნამდვილი რესურსი: ზრუნვის უნარი საკუთარი თავის გაუქმების გარეშე.

ბარათის გზავნილი: „ყველა ჩანთა, რომლის ტარებაც შეგიძლია, შენი სატარებელი არ არის.“

თუ აირჩიე №5 — თეთრი ნიღაბი სარკის წინ

შენი პერსონა შეიძლება იყოს „მე ისეთი უნდა ვიყო, როგორსაც ჩემგან ელიან.“

ეს ყველაზე რთულად შესამჩნევი ნიღაბია, რადგან მას კონკრეტული სახე არ აქვს.

შესაძლოა სხვადასხვა ადამიანთან სრულიად განსხვავებული ხარ.

ოჯახში — ერთი.

სამსახურში — მეორე.

მეგობრებთან — მესამე.

სიყვარულში — მეოთხე.

ეს თავისთავად ბუნებრივია. ყველა ადამიანი სხვადასხვა სოციალურ გარემოში განსხვავებულ მხარეს ავლენს.

მაგრამ პრობლემა მაშინ იწყება, როდესაც მარტო დარჩენილი საკუთარ თავს ეკითხები:

„კარგი, მაგრამ სინამდვილეში მე რა მინდა?“

და პასუხი აღარ იცი.

შესაძლოა ადამიანების ემოციების წაკითხვა ძალიან კარგად შეგიძლია. ოთახში შედიხარ და სწრაფად ხვდები, ვის როგორი განწყობა აქვს, ვის რა მოეწონება და როგორ უნდა მოიქცე კონფლიქტის თავიდან ასაცილებლად.

ეს სოციალური ინტელექტია.

მაგრამ თუ მუდმივად სხვების ემოციურ ტემპერატურას აკვირდები, საკუთარი შინაგანი ტემპერატურა შეიძლება დაგავიწყდეს.

შესაძლოა არჩევანის გაკეთებისას პირველი კითხვა იყოს:

„რომელია სწორი?“

და არა:

„მე რომელი მინდა?“

შესაძლოა დიდი ხნის განმავლობაში ისეთი ადამიანი გახდი, როგორიც საჭირო იყო.

მაგრამ თეთრი ნიღაბი ჯერ არაფერს ამბობს.

მასზე ნებისმიერი სახის დახატვა შეიძლება.

ამიტომ შენი მთავარი კითხვა არის:

„ჩემ შესახებ რომელი წარმოდგენა არსებობს მხოლოდ იმიტომ, რომ სხვებს ასე ვაჩვენებდი თავს?“

და კიდევ უფრო რთული:

„რა შეიცვლებოდა ჩემს ცხოვრებაში, თუ ერთი წელი საერთოდ აღარ ვეცდებოდი ვინმესთვის მოსაწონი ვყოფილიყავი?“

შესაძლოა პასუხმა შეგაშინოს.

შესაძლოა რამდენიმე ურთიერთობა შეიცვალოს.

შესაძლოა რამდენიმე მიზანმა საერთოდ დაკარგოს მნიშვნელობა.

მაგრამ შეიძლება პირველად გამოჩნდეს ადამიანი, რომელიც ნიღბის უკან იდგა.

რას აჩვენებ სამყაროს: ადაპტირებულ, მისაღებ და სიტუაციისთვის შესაფერის ვერსიას.

რას მალავ: სურვილებს, აზრებსა და თვისებებს, რომლებიც შესაძლოა ყველას არ მოეწონოს.

რისი გეშინია: უარყოფის, კონფლიქტის და განცდის, რომ ნამდვილი შენ საკმარისი არ იქნება.

შენი ნამდვილი რესურსი: ავთენტურობა და საკუთარი იდენტობის არჩევის უნარი.

ბარათის გზავნილი: „თუ ყველა ადამიანს შენს განსხვავებულ ვერსიას აჩვენებ, ბოლოს შეიძლება ყველაზე რთული საკუთარი სახის გახსენება აღმოჩნდეს.“

საბოლოო პრაქტიკა — „ნიღბის გარეშე“

ახლა გაიხსენე ბოლო შვიდი დღე და იპოვე ერთი მომენტი, როდესაც თქვი ან გააკეთე რაღაც მხოლოდ იმიტომ, რომ შენგან ამას ელოდნენ.

შეიძლება უმნიშვნელო შემთხვევა იყოს.

გაიღიმე, როცა არ გინდოდა.

დაეთანხმე, როცა განსხვავებული აზრი გქონდა.

დახმარება შესთავაზე, როცა უკვე დაღლილი იყავი.

თქვი „არაფერი მიჭირს“, როდესაც სინამდვილეში მხარდაჭერა გჭირდებოდა.

იხუმრე მაშინ, როცა გეწყინა.

დამალე ემოცია, რადგან ძლიერი უნდა ყოფილიყავი.

შემდეგ საკუთარ თავს ჰკითხე:

„რას გავაკეთებდი ამავე სიტუაციაში, საერთოდ რომ არ მჭირდებოდეს საკუთარი იმიჯის დაცვა?“

პირველი პასუხი არ ნიშნავს, რომ აუცილებლად ასე უნდა მოიქცე. ის უბრალოდ გაჩვენებს განსხვავებას პერსონასა და შენს რეალურ მოთხოვნილებას შორის.

პერსონის მთლიანად განადგურება არც შესაძლებელია და არც საჭიროა. სოციალური როლები ჩვენი ცხოვრების ნაწილია. პრობლემა მხოლოდ მაშინ ჩნდება, როდესაც როლი იმდენად მჭიდროდ გვერგება, რომ მისი მოხსნა აღარ შეგვიძლია.

ამიტომ ამ გაშლის მთავარი კითხვა საბოლოოდ ერთია:

„რომელი ჩემი ვერსია დაიღალა თამაშით?“

და შემდეგ:

„ვინ გამოჩნდება, თუ ამ როლს ცოტა ხნით გვერდზე გადავდებ?“

შესაძლოა სწორედ იქ დაიწყოს შეხვედრა ადამიანთან, რომელსაც ყველაზე დიდხანს იცნობდი, მაგრამ ყველაზე იშვიათად აძლევდი საკუთარი სახით არსებობის უფლებას — საკუთარ თავთან.

„ზეციური ჰარმონია“

GEL 113.00

Buy Now