„ჩემი შინაგანი ბავშვი დღეს“
ჩვენ ვიზრდებით, ვიცვლით გარეგნობას, ვსწავლობთ პასუხისმგებლობას, ვქმნით ურთიერთობებს, ვმუშაობთ, ვიღებთ გადაწყვეტილებებს და თანდათან გვავიწყდება, რომ ჩვენს ფსიქიკაში ჯერ კიდევ არსებობს ის პატარა ადამიანი, რომელიც სამყაროს პირველად სწავლობდა.
ზოგჯერ სწორედ ამიტომ არის ჩვენი ზრდასრული რეაქცია კონკრეტულ მოვლენაზე ბევრად ძლიერი, ვიდრე თვითონ მოვლენა.
ვიღაცამ არ გვიპასუხა — და მხოლოდ გაბრაზება კი არა, მიტოვებულობის უცნაური განცდა ჩნდება. გაგვაკრიტიკეს — და ერთი ჩვეულებრივი შენიშვნა თითქოს მთელ ჩვენს ღირებულებას ეჭვქვეშ აყენებს. პარტნიორი დისტანცირდა — და გონება მაშინვე ყველაზე ცუდ სცენარს ქმნის. შეცდომა დავუშვით — და საკუთარი თავის მიმართ ისეთი სიმკაცრე ჩნდება, როგორსაც სხვა ადამიანის მიმართ არასოდეს გამოვიჩენდით.
ზოგჯერ ასეთ მომენტებში მხოლოდ ზრდასრული „მე“ არ რეაგირებს.
რეაგირებს ჩვენი ძველი გამოცდილებაც.
ამ მეტაფორულ გაშლაში ოთხი ბავშვია. თითოეული მათგანი განსხვავებულ ემოციურ მოთხოვნილებას წარმოადგენს.
ნუ აირჩევ იმას, რომელიც ყველაზე ლამაზად გამოიყურება. შეხედე ოთხივე სიმბოლოს და შეამჩნიე, რომელმა გამოიწვია შენში პირველი ემოციური რეაქცია.
ბარათი №1 — ბავშვი ფანჯარასთანბარათი
№2 — ბავშვი პლედის ქვეშ პატარა სანათითბარათი
№3 — ბავშვი, რომელიც ფეხშიშველი გარბის მინდორშიბარათი
№4 — ბავშვი, რომელსაც ხელში გატეხილი სათამაშო უჭირავს
ახლა გადადი შენს არჩეულ პასუხზე.
თუ აირჩიე №1 — ბავშვი ფანჯარასთან
შენი შინაგანი ბავშვის მთავარი მოთხოვნილება შეიძლება იყოს დანახვა და ემოციური ყურადღება.
ფანჯარასთან მჯდომი ბავშვი თითქოს ვიღაცას ელოდება. მაგრამ აქ ყველაზე მნიშვნელოვანი ის კი არ არის, მოვა თუ არა ვინმე. მნიშვნელოვანია, რომ მას უნდა, ვიღაცამ შეამჩნიოს.
შესაძლოა შენთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდეს ადამიანების ყურადღებას, პასუხს, აღიარებასა და ინტერესს. როდესაც მნიშვნელოვანი ადამიანი დისტანცირდება, შეიძლება მხოლოდ მისი არყოფნა კი არ გაწუხებდეს — შინაგანად ჩნდებოდეს ბევრად უფრო მტკივნეული კითხვა:
„მე აღარ ვარ მნიშვნელოვანი?“
ასეთ შემთხვევაში ზრდასრულ ცხოვრებაში შეიძლება საკმაოდ დამოუკიდებელი იყო. შესაძლოა სხვებს საერთოდ არ ეჩვენებოდეთ, რომ ყურადღება გჭირდება. შეიძლება სწორედ ის ადამიანიც იყო, რომელსაც სხვები პრობლემებს უყვებიან, რჩევას ეკითხებიან და ძლიერად მიიჩნევენ.
მაგრამ ძლიერი ადამიანის როლს ერთი საინტერესო პრობლემა აქვს: ხშირად ყველას ავიწყდება ჰკითხოს, თვითონ როგორ არის.
და ზოგჯერ შენც დაგავიწყდა ამის მოთხოვნა.
შესაძლოა ელოდები, რომ ახლობელმა თვითონ უნდა შეამჩნიოს, რომ ცუდად ხარ. თვითონ უნდა მიხვდეს, რომ ყურადღება გჭირდება. თვითონ უნდა მოგწეროს. თვითონ უნდა დაინტერესდეს.
და როდესაც ეს არ ხდება, წყენა ჩნდება.
მაგრამ წყენის უკან შეიძლება სულ სხვა ფრაზა იმალებოდეს:
„რატომ უნდა ვითხოვო სიყვარული? ნუთუ თავად არ უნდა მიხვდნენ?“
ეს არის შენი ბარათის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი თემა.
შესაძლოა ოდესღაც ყურადღება მხოლოდ მაშინ მოდიოდა, როდესაც რაღაცას კარგად აკეთებდი, პრობლემა გქონდა, სხვას ეხმარებოდი ან განსაკუთრებულად „კარგად“ იქცეოდი. ასეთ შემთხვევაში ზრდასრულობაში შეიძლება ჩამოყალიბდეს უხილავი მოთხოვნილება — გავხდე მნიშვნელოვანი, რათა დამინახონ.
ამიტომ დაფიქრდი: როდესაც სხვებისთვის ძალიან ბევრს აკეთებ, ყოველთვის მხოლოდ იმიტომ აკეთებ, რომ გინდა?
თუ ზოგჯერ შიგნით პატარა მოლოდინიც არსებობს:
„ახლა ხომ დაინახავს, რამდენად მნიშვნელოვანი ვარ მისთვის.“
თუ პასუხი დადებითია, ეს ცუდ ადამიანად არ გაქცევს. უბრალოდ გაჩვენებს, სად შეიძლება სიყვარული და აღიარების მოთხოვნილება ერთმანეთში ირეოდეს.
შენი შინაგანი ბავშვის კითხვა არის:
„შეგიძლია დამინახო მაშინაც, როდესაც არაფერს ვაკეთებ იმისთვის, რომ ყურადღება დავიმსახურო?“
დღეს მას შენგან ყველაზე მეტად სჭირდება ემოციის პირდაპირ გამოხატვის უფლება.
თუ ყურადღება გჭირდება — თქვი.
თუ მხარდაჭერა გჭირდება — ითხოვე.
თუ გინდა, რომ მოგისმინონ — ამის სურვილი სისუსტე არ არის.
რას შეიძლება მალავდე: სურვილს, რომ ვიღაცამ უბრალოდ შენზე იზრუნოს.
რა გტკივა ყველაზე მეტად: უყურადღებობა, იგნორირება და განცდა, რომ სხვებისთვის ადვილად ჩანაცვლებადი ხარ.
რას აკეთებ თავდაცვისთვის: ხდები ზედმეტად დამოუკიდებელი ან პირიქით, ცდილობ შეუცვლელი გახდე.
რა სჭირდება შენს შინაგან ბავშვს: დანახვა მიღწევების, სარგებლიანობისა და მუდმივი ძალისხმევის გარეშე.
ბარათის გზავნილი: „შენ არ გჭირდება ხმამაღლა ტირილი იმისთვის, რომ შენი არსებობა შეამჩნიონ.“
თუ აირჩიე №2 — ბავშვი პლედის ქვეშ პატარა სანათით
შენი შინაგანი ბავშვის მთავარი მოთხოვნილება შეიძლება იყოს უსაფრთხოება.
ეს ბავშვი სამყაროსგან იმალება, მაგრამ სრულ სიბნელეში არ არის. მას თავისი პატარა სინათლე აქვს.
ეს ძალიან მნიშვნელოვანი სიმბოლოა.
შესაძლოა ცხოვრების განმავლობაში ისწავლე, რომ უსაფრთხოებისთვის მოვლენები წინასწარ უნდა გათვალო. უნდა იცოდე, რას ფიქრობს ადამიანი. უნდა გქონდეს გეგმა B. უნდა აკონტროლო ფული, დრო, ურთიერთობა, მომავალი და შესაძლებლობის შემთხვევაში ისიც კი, რაც ჯერ საერთოდ არ მომხდარა.
გარედან ამას შეიძლება პასუხისმგებლობა ეწოდოს.
მაგრამ შიგნით ზოგჯერ სულ სხვა ხმა დგას:
„თუ ყველაფერს არ გავაკონტროლებ, რაღაც ცუდი მოხდება.“
შესაძლოა გაურკვევლობა განსაკუთრებით რთულად გადაიტანო.
როდესაც პასუხს ელოდები, ლოდინი გაწუხებს.
როდესაც ურთიერთობის სტატუსი გაურკვეველია, გონება ათეულობით სცენარს ქმნის.
როდესაც ფინანსური მდგომარეობა არასტაბილურია, შეიძლება შიში რეალურ საფრთხეზე გაცილებით სწრაფად გაიზარდოს.
და სწორედ აქ ჩნდება პლედის ქვეშ დამალული ბავშვი.
მას სინამდვილეში ყველაფრის კონტროლი არ უნდა.
მას უნდა იცოდეს, რომ რაც არ უნდა მოხდეს, მარტო არ დარჩება.
ეს განსხვავებული მოთხოვნილებაა.
ზოგჯერ ზრდასრულობაში უსაფრთხოებას კონტროლში ვეძებთ, რადგან შინაგანად ჯერ კიდევ არ გვჯერა საკუთარი შესაძლებლობის, რომ გაუთვალისწინებელ მოვლენასაც გავუმკლავდებით.
შესაძლოა ამიტომ გეგმების მოულოდნელი ცვლილება შენთვის უბრალო დისკომფორტზე მეტი იყოს. თითქოს კონტროლის დაკარგვასთან ერთად შინაგანი სიმყარეც ირღვევა.
შენი მთავარი კითხვა არის:
„რა მოხდება, თუ ყველაფერი ჩემი გეგმის მიხედვით არ წავა — და რატომ მგონია, რომ ამას ვერ გავუძლებ?“
მეორე კითხვა კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია:
„დღეს რეალურად ვარ საფრთხეში თუ ჩემი გონება ძველ საფრთხეს ელის?“
შენს შინაგან ბავშვს არ სჭირდება დაპირება, რომ ცუდი არასოდეს არაფერი მოხდება.
ასეთი დაპირება შეუძლებელია.
მას სჭირდება სხვა რამ:
„რაც არ უნდა მოხდეს, მე შენთან დავრჩები და გამოსავალს ერთად ვიპოვით.“
ეს არის ზრდასრული „მე“-ს ხმა.
რას შეიძლება მალავდე: მუდმივ შფოთვას იმის უკან, რომ უბრალოდ „ყველაფრის კონტროლი გიყვარს“.
რა გტკივა ყველაზე მეტად: გაურკვევლობა, მოულოდნელი ცვლილება და სტაბილურობის დაკარგვა.
რას აკეთებ თავდაცვისთვის: ზედმეტად გეგმავ, ამოწმებ, აანალიზებ და ცდილობ მომავლის წინასწარ კონტროლს.
რა სჭირდება შენს შინაგან ბავშვს: ნდობა არა იმისა, რომ ყველაფერი კარგად იქნება, არამედ იმისა, რომ რთულ სიტუაციაშიც საკუთარ თავს არ მიატოვებ.
ბარათის გზავნილი: „უსაფრთხოება ყოველთვის იმას არ ნიშნავს, რომ ქარიშხალი არ მოვა. ზოგჯერ ნიშნავს ცოდნას, რომ ქარიშხლის დროსაც გაქვს ადგილი, სადაც საკუთარ თავს დაუბრუნდები.“
თუ აირჩიე №3 — ბავშვი, რომელიც ფეხშიშველი გარბის მინდორში
შენი შინაგანი ბავშვის მთავარი მოთხოვნილება შეიძლება იყოს თავისუფლება, თამაში და სპონტანურობა.
ერთი შეხედვით ეს ყველაზე ნათელი და ბედნიერი ბარათია.
მაგრამ სწორედ ამიტომ არის საინტერესო.შესაძლოა ძალიან ადრე მოგიწია „დიდობა“.
პასუხისმგებლობა.სერიოზულობა.სხვისი პრობლემების გაგება.
საკუთარი სურვილების გადადება.
„ახლა ამის დრო არ არის.“
„ჯერ საქმე.“
„ჯერ ვალდებულება.“
„ჯერ სხვები.“
და ერთ დღეს შეიძლება აღმოაჩინო, რომ ყველაფერი მოწესრიგებულია, მაგრამ დიდი ხანია არაფერი გაგიკეთებია მხოლოდ იმიტომ, რომ უბრალოდ გინდოდა.
არა იმიტომ, რომ სასარგებლოა.
არა იმიტომ, რომ ფულს მოგიტანს.
არა იმიტომ, რომ კარიერას წაადგება.
არა იმიტომ, რომ სხვას გაახარებს.
უბრალოდ იმიტომ, რომ სიამოვნებას განიჭებს.
ეს ბავშვი სწორედ ამას გეკითხება:
„როდის გააკეთე ბოლოს რაღაც, რასაც საერთოდ არ ჰქონდა მიზანი?“
შესაძლოა დასვენებაც კი პროექტად გადააქციე.
მოგზაურობას გეგმავ საათების მიხედვით.
ჰობი აუცილებლად უნდა გახდეს პროდუქტიული.
თუ რაღაც კარგად გამოგდის, მაშინვე ფიქრობ, როგორ გამოიყენო.
თუ უბრალოდ წევხარ და არაფერს აკეთებ, შეიძლება დანაშაულის განცდაც კი გაჩნდეს.
შენი შინაგანი ბავშვი კი შედეგს არ ითხოვს.
მას უნდა თამაში.
და თამაში ზრდასრულობაში სულაც არ ნიშნავს ბავშვურობას. ეს შეიძლება იყოს ცეკვა, მოგზაურობა, მუსიკა, ბუნებაში გასვლა, ხატვა, მეგობრებთან სისულელეებზე სიცილი ან ახალი საქმის ცდა მხოლოდ ინტერესის გამო.
აქ კიდევ ერთი ღრმა თემა შეიძლება არსებობდეს.
შესაძლოა თავისუფლება გინდა, მაგრამ როდესაც რეალურად ჩნდება, თავადვე ქმნი ახალ ვალდებულებას.
რატომ?
იმიტომ, რომ თავისუფლება მხოლოდ სასიამოვნო არ არის.
თავისუფლებაში აღარავინ გეუბნება, რა უნდა გააკეთო.
და ეს ზოგჯერ გაშინებს.
ამიტომ შენი მთავარი კითხვა არის:
„ვინ ვიქნები, თუ ცოტა ხნით აღარ მომიწევს სასარგებლო ვიყო?“
თუ პასუხის პოვნა გიჭირს, ეს ბარათი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
რას შეიძლება მალავდე: დაღლილობას მუდმივად პასუხისმგებელი ადამიანის როლისგან.
რა გტკივა ყველაზე მეტად: განცდა, რომ ცხოვრება მოვალეობების სიად გადაიქცა.
რას აკეთებ თავდაცვისთვის: კიდევ უფრო მეტ საქმეს იღებ, რადგან გაჩერებისას საკუთარი სურვილების მოსმენა მოგიწევს.
რა სჭირდება შენს შინაგან ბავშვს: დრო, რომელშიც არაფერი უნდა დაამტკიცოს და არაფერი უნდა შექმნას.
ბარათის გზავნილი: „ყველა წუთს დანიშნულება არ სჭირდება. ზოგი წუთი უბრალოდ იმისთვის არსებობს, რომ იცხოვრო.“
თუ აირჩიე №4 — ბავშვი, რომელსაც ხელში გატეხილი სათამაშო უჭირავს
შენი შინაგანი ბავშვის მთავარი მოთხოვნილება შეიძლება იყოს უფლება, რომ დაკარგული რამ დაიტიროს და შემდეგ გაუშვას.
ეს ყველაზე ემოციური ბარათია.
ბავშვს ხელში რაღაც უჭირავს, რაც უკვე გატეხილია.
მაგრამ ჯერ კიდევ არ უშვებს.
შესაძლოა შენს ცხოვრებაშიც არსებობდეს ისტორია, ადამიანი, ურთიერთობა, ოცნება ან საკუთარი თავის ძველი ვერსია, რომელიც დასრულდა, მაგრამ ემოციურად ჯერ კიდევ ხელში გიჭირავს.
შეიძლება ამბობდე:
„უკვე აღარ მაინტერესებს.“
„დიდი ხნის წინ მოხდა.“
„გადავიტანე.“
მაგრამ რაღაც მომენტში პატარა დეტალი ისევ ძველ ემოციას აღვიძებს.
სიმღერა.
ადგილი.
თარიღი.
ადამიანის სახელი.
ფრაზა.
ან ახალი სიტუაცია, რომელიც ძველს ჰგავს.
გატეხილი სათამაშოს მთავარი სიმბოლო დაკარგვაა, მაგრამ კიდევ უფრო ღრმა საკითხიც არსებობს:
ზოგჯერ ჩვენ მხოლოდ ადამიანს ან მოვლენას კი არ ვკარგავთ — ვკარგავთ მომავალს, რომელიც მასთან ერთად წარმოვიდგინეთ.
შესაძლოა ამიტომ ვერ უშვებ კონკრეტულ ისტორიას.
შენ მხოლოდ იმას არ გლოვობ, რაც მოხდა.
გლოვობ იმასაც, რაც შეიძლებოდა მომხდარიყო.
ურთიერთობა დასრულდა, მაგრამ სადღაც შენში დარჩა ცხოვრება, რომელიც ამ ადამიანთან წარმოიდგინე.
შესაძლებლობა დაიკარგა, მაგრამ დარჩა წარმოდგენა იმ ადამიანზე, რომელიც შეიძლებოდა გამხდარიყავი.
და სწორედ ეს ნაწილი შეიძლება იყოს ყველაზე რთული გასაშვები.
შენი მთავარი კითხვა არის:
„რას ველოდები ჯერ კიდევ იმისგან, რაც უკვე დასრულდა?“
ბოდიშს?
აღიარებას?
დაბრუნებას?
ახსნას?
იმის დამტკიცებას, რომ მართალი იყავი?
თუ უბრალოდ გინდა, წარსული სხვანაირად დასრულებულიყო?
ზოგჯერ შინაგანი ბავშვი წარსულს იმიტომ ვერ უშვებს, რომ ელოდება — ვიღაც ერთხელ მაინც დაბრუნდება და იტყვის:
„ვიცი, რომ გატკინე.“
მაგრამ ზრდასრულობის ერთ-ერთი რთული ნაწილი იმის მიღებაა, რომ ყველა ისტორია არ გვაძლევს იდეალურ დასასრულს.
ზოგჯერ დასასრული ჩვენ თვითონ უნდა შევქმნათ.
არა იმიტომ, რომ რაც მოხდა უმნიშვნელოა.
არამედ იმიტომ, რომ ჩვენი დარჩენილი ცხოვრება იმ ადამიანის გადაწყვეტილებაზე აღარ უნდა იყოს დამოკიდებული, რომელმაც ერთხელ უკვე დატოვა ეს ისტორია.
რას შეიძლება მალავდე: წყენას ფრაზის უკან — „უკვე ყველაფერი გადავიტანე“.
რა გტკივა ყველაზე მეტად: არა მხოლოდ დაკარგვა, არამედ ის მომავალი, რომელიც ამ დაკარგვასთან ერთად გაქრა.
რას აკეთებ თავდაცვისთვის: ემოციურად ინარჩუნებ კავშირს მოგონებებთან, კითხვებთან ან წარმოსახვით დიალოგებთან.
რა სჭირდება შენს შინაგან ბავშვს: უფლება თქვას — „ეს ჩემთვის მნიშვნელოვანი იყო და ამიტომ მტკივა.“
ბარათის გზავნილი: „გაშვება არ ნიშნავს იმის თქმას, რომ სათამაშო არასოდეს გიყვარდა. ნიშნავს ხელების გათავისუფლებას იმისთვის, რაც ჯერ კიდევ შეგიძლია აიღო.“
მთავარი კითხვა — რას ითხოვს ჩემი შინაგანი ბავშვი ჩემგან დღეს?
ახლა დაივიწყე ბარათის განმარტება და წარმოიდგინე შენ მიერ არჩეული ბავშვი შენს წინ.
არ ჰკითხო: „რა გჭირს?“
ჰკითხე:
„რა გჭირდება ჩემგან?“
შესაძლოა პასუხი ძალიან მარტივი აღმოჩნდეს.
„დამინახე.“
„დამიცავი.“
„დამასვენე.“
„მომეცი უფლება ვითამაშო.“
„ნუ მაიძულებ ყოველთვის ძლიერი ვიყო.“
„მომისმინე.“
„აღარ დამაბრუნო იქ, სადაც უკვე ერთხელ მეტკინა.“
შემდეგ კი ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვა მოდის:
„რას შემიძლია დღეს, როგორც ზრდასრულმა, რეალურად გავაკეთო ამისთვის?“
არა ოდესმე.
არა მაშინ, როდესაც მეტი დრო გექნება.
არა მაშინ, როდესაც სხვა ადამიანები შეიცვლებიან.
დღეს.
შინაგან ბავშვთან მუშაობის არსიც სწორედ აქ არის. წარსულს ვერ გადავწერთ და ზრდასრულობაში ყველა ტკივილის მიზეზს ბავშვობაში ვერ მოვძებნით. მაგრამ შეგვიძლია დავაკვირდეთ, რა მოთხოვნილება აქტიურდება ჩვენში დღეს და როგორ ვუპასუხოთ მას უკვე იმ რესურსებით, რომლებიც მაშინ არ გვქონდა.
ზოგჯერ ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილება იწყება მაშინ, როდესაც საკუთარ თავს პირველად ვეუბნებით:
„ახლა მე ვარ ის ზრდასრული, რომელსაც მაშინ ველოდებოდი.“
Comments